W jaki sposób ujawniają się u mężczyzn objawy starzenia. Andropauza.

Okres około-menopauzalny jest przedmiotem zainteresowania zarówno kobiet, jak i lekarzy, natomiast zaburzenia występujące u starzejących się mężczyzn były dotychczas ignorowane. Okres przekwitania u mężczyzn jest często niedoceniany, nie tylko przez mężczyzn ale również przez lekarzy. Andropauza u mężczyzn przebiega zupełnie inaczej niż menopauza u kobiet. Menopauza wiąże się z całkowitym ustaniem czynności hormonalnej i rozrodczej jajników zachodzącym u wszystkich bez wyjątku kobiet i będących w dość zbliżonym wieku. U mężczyzn nie ma dość wyraźnej granicy spadku zdolności reprodukcyjnych, ani gwałtownego obniżenia poziomu testosteronu. Upośledzenie hormonalnej i rozrodczej czynności jąder waha się się w znacznie indywidualnych przypadkach zarówno co do stopnia nasilenia, jak i co do momentu rozpoczęcia. Niektórzy mężczyźni nawet w zaawansowanym wieku utrzymują prawidłową aktywność i sprawność seksualną. Należy jednak brać pod uwagę, że u wszystkich mężczyzn wraz z wiekiem pojawia się spadek stężenia testosteronu. Proces ten jest stosunkowo powolny. Poziom testosteronu u mężczyzn w wieku 80 lat stanowi 60% wartości występujących u mężczyzn w wieku 20-40 lat. U mężczyzn w starszym wieku wykazano również zanik charakterystycznego dla młodych mężczyzn zanik charakterystycznego dla młodych mężczyzn dobowego rytmu wydzielania testosteronu – z wyższymi wartościami w ciągu dnia lub nocy. U starszych mężczyzn obserwuje się również spadek stężeń innych hormonów płciowych, androstendionu – 1,3% rocznie i androstendionu  – o 0,8 % rocznie. Objawy andropauzy u mężczyzn nie wynikają jedynie ze spadku wydzielania testosteronu, odpowiada za nie także spadek wydzielania dehydroepiandrosteronu (DHEA) i hormonu wzrostu. Dlatego tez zamiast terminu andropauza używa się niekiedy terminów częściowy niedobór androgenów, u starzejących się mężczyzn (ADAM) lub hipogonadyzm wtórny.

Konsekwencje spadku testosteronu i DHEA u mężczyzn:

• pogorszenie ogólnego samopoczucia
• pogorszenie sprawności umysłowej
• skłonność do depresji
• nerwowość
• zaburzenia snu
• spadek libido spadek masy ciała i siły mięśniowej
• łatwe męczenie się
• nadmierne pocenie się
• zmniejszenie gęstości kości
• pogorszenie odporności
• wzrost ilości tkanki tłuszczowej
• wystąpienie insulino-odporności z jej następstwami
• zmniejszenie owłosienia płciowego
• zwiększenie ryzyka chorób układu krążenia

Uważa się , że wyraźne objawy andropauzy występują u 10 – 20 % mężczyzn około 60 roku życia. Najczęściej mężczyźni skarżą sina zaburzenia erekcji, ogólne osłabienie i zaburzenia pamięci. Część lekarzy uważa, że istnieją racjonalne przesłanki do uzupełnienia niedoborów androgenów u mężczyzn wraz z wiekiem w okresie starzenia . Należy jednak pamiętać, że nie u wszystkich mężczyzn po 60 roku życia podawanie testosteronu przynosi zadowalające efekty. Ponadto należy rozważyć, czy korzyści płynące z tego rodzaju terapii będą istotnie większe niż ewentualne jej działania niepożądane. Badania kontrolne powinno wykonywać się co 3 miesiące w ciągu pierwszego roku dla sprawdzenia , czy substytucja przynosi korzystne rezultaty. Jeśli tak to późniejsze badania można wykonać w odstępach rocznych.

Gdyby panowie równie pilnie odwiedzali urologa jak kobiety ginekologa, żyliby dłużej i w lepszym zdrowiu. Głównie dlatego, ze męskie narządy są łatwe do zbadania. Mężczyźni po pięćdziesiątce powinny poddać się temu badaniu u lekarza pierwszego kontaktu regularnie, najlepiej co roku.

Zburzenia depresyjne

Zaburzenia depresyjne to grupa schorzeń, których dominującym objawem jest obniżony nastrój połączony ze spadkiem aktywności . O prawdziwej depresji mów się wówczas, gdy obniżony nastrój, apatia, zniechęcenie i inne towarzyszące objawy tej chorobie objawy dominują w obrazie  klinicznym w sposób stały – codziennie przez dłuższy czas. W depresji rozumianej jako stan psychiczny nie zmienia się z godziny na godzinę czy z dnia na dzień. Objawy trwają długo nierzadko kilka miesięcy, lub nawet lat. W Polsce kobiety z pełnoobjawowa depresją okresu okomenopauzalnego w większości wypadków upatrują podstawowych przyczyn swojego złego samopoczucia  w niekorzystnych wydarzeniach życiowych oraz w schorzeniach towarzyszących. Uważają one depresję za zjawisko wtórne wobec wymienionych czynników, a samych objawów ze swery psychicznej zazwyczaj się wstydzą . Prowadzi to do niekorzystnych następstw w postaci unikania wizyty u psychiatry lub też niewłaściwej diagnozy.

Objawy depresji:

• obniżony nastrój
• utrata zainteresowania
• zmniejszona aktywność
• bezradność
• nieracjonalne poczucie winy z nieprawdziwą, negatywna oceną siebie i dotychczasowego dorobku życia
• zaburzenia snu
• zaburzenia apetytu
• nieokreślony lęk
• niepokój
• spowolnienie funkcji psychicznych
• duże trudności w mobilizacji energii do rutynowych zajęć
• spadek libido

większość depresji okresu okolomenopauzalnego ma przebieg łagodny lub umiarkowany Przebieg ciężki dotyczy tylko kilku procent chorujących, trzeba jednak o nim pamiętać, bo sprzyja on zachowaniom samobójczym. mimo iż kobiety chorują około trzykrotnie częściej od mężczyzn, wskaźnik samobójstw w śród całej populacji kobiet w Polsce jest niski. Rośnie on jednak z wiekiem.

Zaburzenia psychiczne związane z okresem przekwitania u kobiet

W okresie okołomenopauzalnym pojawia się wiele potencjalnie niekorzystnych zjawisk psychologicznych oraz biologicznych. Towarzyszom im zmiany  życiowe. Termin zaburzenie psychiczne należy rozumieć szeroko. Obejmuje on:

• objawy typu nerwicowego (zaburzenia snu, rozdrażnienie, chwiejność emocjonalna, lęki)
• depresje
• zaburzenia adaptacyjne
• klasyczne choroby psychiczne

Wiadomo, że choroby psychiczne u kobiet w wieku okołomenopauzalnym występują dużo żadziej od pozostałych.
W śród niekorzystnych czynników okresu około menopauzalnego można wymienić takie zjawiska ja, inne niż dotąd myślenie o sobie: czy nadal jestem kobietą, czy mogę być jeszcze atrakcyjna, , czy jestem komuś potrzebna.
W okresie okołomenopauzalnym najczęściej występującymi zaburzeniami czynnościowymi różnego rodzaju są różnego rodzaju stany typu nerwicowego – wśród nich zaburzenia  lękowe oraz zaburzenia nastroju, które zazwyczaj nie osiągają poziomu pełnoobjawowej depresji. Podstawowa metoda ich leczenia jest psychoterapia. Niekorzystne uwarunkowania psychologiczne i biologiczne okresu około menopauzalnego sa prawdopodobnie dobrze rozumiane przez większość lekarzy. niestety duża część z nich ma również zakodowany w głowach wspomniany model matki Polki, co powoduje,, że dobre zrozumienie bywa przyczyna zaniechania pomocy

kobiety w wieku okołomenopauzalnym mają wiele problemów natury psychologicznej. W tym czasie zachodzą zmiany w obrazie ciała, ustaje zdolność do reprodukcji, pojawiają się dolegliwości, wynikające z niedoborów hormonalnych. Wraz z menopauza proces starzenia staje się gwałtowniejszy. Dla kobiety stanowi on silniejszy uraz psychiczny niż dla mężczyzn. Jednym z przykładów strat psychologicznych okresu około menopauzalnego w Polsce jest występowanie klinicznych objawów depresji związanych z zakończeniem procesu wychowywania dzieci i ich odejściem z domu.

Najczęstsze zaburzenia psychiczne:

• lekkie – na ogół nie wymagają interwencji lekarza ani psychiatry
• zaburzenie czynnościowe (nerwowe) – najczęściej średnio lub lekko wyrażone, pozostające w związku z uwarunkowaniami psychologicznymi i psychospołecznymi – głównie zaburzenia lękowe, zaburzenia depresyjne, zaburzenia lękowe mieszane. Ich objawy nakładają się na fizjologiczne skutki zmian hormonalnych. Wskazany jest kontakt z psychiatrą i prawie zawsze z psychologiem
• zaburzenia o różnym natężeniu, często głębszym niż w przypadku zaburzeń wcześniej wymienionych – głównie depresje, rzadziej inne choroby psychiczne. Przyczyny są złożone, kapitalne znaczenie wśród nich ma wspomniane wcześniej podłoże biologiczne. Kontakt z lekarzem psychiatra jest konieczny.

Tarczyca a menopauza

choroby gruczołu tarczycowego występują od 5 – 8 razy częściej w populacji kobiet niż mężczyzn. Dotyczą one zarówno zaburzeń budowy, jak i czynności gruczołu tarczowego. W okresie poprzedzającym menopauzę pojawiają się objawy wypadowe, które mogą naśladować inne choroby bądź zaburzenia czynnościowe, np. nerwicę, zaburzenia czynności tarczycy. Objawy wieku około menopauzalnego można uszeregować od najczęstszych:

• 92% – rozdrażnienie
• 88% – znużenie
• 78% – depresja
• 71% – bóle głowy
• 68% – uderzenia krwi do głowy – fale gorąca
• 64% – zaburzenia pamięci
• 61% – przyrost masy ciała
• 51% – zaburzenia snu
• 48% – bóle kręgosłupa i stawów
• 46% – zlewne poty
• 44% – kołatania serca
• 42% – napady płaczu
• 37% – zaparcia
• 20% – bolesne oddawanie moczu
• 20% – zmniejszenie libido

Wiele z tych objawów jest typowych dla nadczynności lub niedoczynności tarczycy.

Proces starzenia charakteryzuje stopniowy zanik wielu narządów. Z upływem lat zmniejsza się zarówno struktura, jak i czynność wydzielania tarczycy. Zmiany tarczycy polegają na zmniejszeniu liczby komórek nabłonka pęcherzykowego oraz zwiększeniu ilości tkanki łącznej i nacieków z komórek zwanych limfocytami . Wzrasta także częstość występowania zmian guzowych w tarczycy, wyczuwalnych jako nierówności konsystencji gruczołu podczas obmacywania palcami. W gruczole tarczycowym wytwarzane sa dwa hormony: tyrozyna i trijodotryna. Hormony tarczycy oddziałują na wszystkie komórki w organizmie, ale najbardziej wrażliwy na ich działanie jest układ krążenia.

Wole nietoksyczne
Powiększenie gruczołu tarczowego przy zachowaniu jego prawidłowej czynności wydzielniczej – zwane również wolem prostym lub obojętnym, było najczęstszą patologią gruczołu tarczowego w Polsce w okresie, gdy powstawał niedobór jodu. kobiety, będące obecnie w wieku okołomenopauzalnym, we wcześniejszym okresie swojego życia, nie otrzymywały właściwych ilości jodu, istniało więcej u nich pewne prawdopodobieństwo uformowania się wola. Profilaktyka wolowa nie zlikwiduje istniejącego wola dużych rozmiarów, szczególne nierównomiernie powiększonego, ze spora ilością tkanki łącznej, z uformowanymi guzami. Może zapobiec dalszemu  powiększeniu się gruczołu tarczowego, lecz raczej nie powoduje całkowitego wyeliminowania wola. Dlatego dziś u kobiet w okresie okołomenopauzalnym wole stwierdza się wcale nierzadko. Obecności wola nietoksycznego zwykle nie towarzyszą żadne objawy kliniczne. W przypadku wola ogromnych rozmiarów mogą występować objawy ucisku na tchawicę. Preparaty hormonów tarczycy w leczeniu wola guzowatego nietoksycznego u kobiet w okresie okołomenopauzalnym, a zwłaszcza u osób starszych niezależnie od płci, należy stosować z dużą ostrożnością, ze względu na możliwość przekształcenia wola guzowego nietoksycznego w wole toksyczne, czyli takie, w którego przebiegu  występuje nadczynność tarczycy. Z kolei nadczynność tarczycy może prowadzić do obniżenia masy kostnej. Wskazane do leczenia operacyjnego są: wole dużych rozmiarów, zwłaszcza wole guzkowe i nieprawidłowe, czy tez niepokojące badania cytologiczne.

Zapalenie tarczycy

U kobiet przed menopauza może wystąpić kilka rodzajów zapalenia tarczycy.

• podostre zapalenie tarczycy – odmiennej etiologii wirusowej, charakteryzuje się:

- znaczną bolesnością w przedniej okolicy szyi
- bólom towarzyszy uczucie dławienia i duszenia
- podwyższona ciepłotą ciała
- poczuciem poważnej choroby

• ostre zapalenie tarczycy – jest choroba bardzo ciężką i niebezpieczną, towarzysza jej:

- bardzo bolesny guz w okolicy szyi i wysoka gorączka
Ta postać zapalenia tarczycy wymaga natychmiastowego leczenia antybiotykami, a nierzadko interwencji chirurgicznej.

• przewlekłe zapalenie tarczycy może wystąpić w każdym wieku i prawie zawsze prowadzi  do niedoczynności tarczycy. Niedoczynność tarczycy na tle autoimmunologicznym jest szczególnie częsta u osób starszych. Nierzadko również występuje u osób w wieku przed menopauzalnym.

Nadczynność tarczycy

Objawy:

• kołatanie serca
• zlewne poty
• rozdrażnienie
• kołatania serca
• uderzenia krwi do głowy
• zaburzenia snu

Powyższe objawy mogą przypominać objawy podobne do menopauzy. Objawy z wiekiem stają się bardziej dyskretne i wtedy przebieg nadczynności tarczycy może być skąpo objawowy. Najczęstsza maską kliniczną tej choroby u ludzi starszych sa zaburzenia ze strony układu krążenia, czyli zespół tarczycowo – sercowy. może się on objawiać wyłącznie zaburzeniami rytmu serca. U kobiet w wieku okołomenopauzalnym  i u ludzi w wieku podeszłym nadczynność tarczycy  jest mniejszym problemem niż skąpo objawowej niedoczynności tarczycy. W przypadku skąpoobjawowej nadczynności tarczycy stwierdza się obniżone stężenie TSH przy prawidłowym stężeniu hormonów tarczycy. Objawy kliniczne tego stanu sa trudne do zaobserwowania. Uważa się, że u kobiet w wieku okołomenopauzalnym należy choć raz wykonywać oznaczenie stężenia TSH w celu wykluczenia zaburzeń czynności gruczołu tarczowego, zwłaszcza tych dających bardzo skąpe objawy.

Nowotwory tarczycy

Częstość nowotworów, w tym także nowotworów tarczycy wzrasta wraz z wiekiem. Rak tarczycy stanowi zaledwie 1% wszystkich nowotworów, lecz ponad 90% nowotworów układu wydzielania wewnętrznego. Do czynników sprzyjających powstawaniu nowotworom tarczycy zaliczamy:

• niedobór jodu
• naświetlanie okolicy szyi
• predyspozycje genetyczne

choroby tarczycy występują częściej u kobiet niz u mężczyzn. W okresie menopauzalnym szczególnie znaczenia nabierają zaburzenia czynności tarczycy, które w związku ze zmianami hormonalnymi typowymi dla tego czasu – mogą ulec nasileniu.