Menopauza

Portal informacyjny dla kobiet w okresie menopauzy

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 0.0/5 (0 votes cast)

zaburzenia-menopauzy-osteoporozaOsteoporoza u kobiet w okresie okołomenopauzalnym

Osteoporoza jest uogólniona chorobą układu kostnego, która charakteryzuje się obniżoną wytrzymałością kości. Defekt ten prowadzi do złamań, nawet w przypadku niewielkiego urazu, a wynika z obniżonej gęstości mineralnej kości. Osteoporoza to choroba niebezpieczna, złamania, do których może dochodzić w trakcie jej przebiegu, należą do jednych z głównych przyczyn inwalidztwa i śmiertelności osób starszych.

Budowa kości

Kość składa się z komórek oraz istoty pozakomórkowej, która ciągle ulega przebudowie. Kość nie ma budowy jednolitej, w jednych miejscach jest zbita, w innych miejscach tworzy układy krzyżujących się beleczek. Układ beleczek nie jest przypadkowy, ale zgodny z rozkładem sił działających na kość, co zapewnia jej dużą wytrzymałość. Wyróżnia się istotę zbitą – kość korowa i istotę gąbczastą – kość beleczko wą. Istota zbita znajduje się na powierzchni kości, natomiast istota gąbczasta wewnątrz kości. W różnych rodzajach kości występuje różne rozłożenie istoty gąbczastej i zbitej. chodzi o to aby zapewnić kościom jak największą wytrzymałość na siły nacisku i rozciągania przy jak najmniejszej ilości materiału budującego. Ocenia się, że 80% kości tanowi istota zbita, a 20 & istota gąbczasta. Dzięki przestrzennemu układowi beleczek, istota gąbczasta ma jednak dużo większa powierzchnię, co znacznie zwiększa dynamikę przemian metabolicznych. Dlatego aż 25% kości beleczkowej ulega w ciągu roku przebudowie. W przypadku kości korowej proces ten jest wolniejszy i wynosi około 3% na rok.

Jak dochodzi do osteoporozy

98% wapnia znajdującego się w organizmie człowieka występuje w kościach. Znaczenie wapnia nie ogranicza się tylko do budowy kośćca.

Funkcje wapnia:

– wchodzi w skład kości i zębów
– przewodzi impulsy nerwowe oraz wpływa na mechanizm skurczu mięśni
– wpływa na pracę mięśni oraz serca
– bierze udział w regulacji procesu krzepnięcia krwi oraz wchłaniania witaminy B12
spożycie odpowiednich ilości wapnia w dzieciństwie i w okresie dojrzewania zapewnia prawidłowe kostnienie i uwapnienie kośćca oraz minimalizuje ryzyko wystąpienia osteoporozy w późniejszym wieku

W kościach nieustannie trwa proces przebudowy. Stara kość jest niszczona i zastępowana nowa. Resorpcja trwa około 3 tygodni – to czas znacznie krótszy, niż ten, który jest potrzebny do procesu tworzenia . W procesie resorpcji uczestniczą komórki kościogubne – osteoklasty, w procesie tworzenia zaś – komórki kościotwórcze. Natężenie procesów resorpcji i kościo tworzenia zmienia się w poszczególnych okresach życia człowieka. W okresie wzrastania organizmu przeważają procesy kościo tworzenia. Do osiągnięcia szczytowej masy kostnej dochodzi pod koniec trzeciej dekady życia. Dlatego tak ważne jest zapewnienie prawidłowej podaży wapnia i witaminy D dzieciom i młodzieży. Małe spożycie wapnia w tym wieku powoduje, że szczytowa masa kostna jest mniejsza, co może sprzyjać szybszemu wystąpieniu osteoporozy. Po osiągnięciu szczytowej masy kostnej ustala się stan równowagi między tymi procesami, co trwa aż do końca czwartej dekady życia. Potem zaczynają dominować procesy resorpcji kości. Dynamika tego procesu różni się zasadniczo od płci. U mężczyzn masa kostna zmniejsza się powoli od 3 – 5% na każde 10 lat życia. U kobiet zjawisko to przebiega podobnie aż do okresu około menopauzalnego. Właśnie w tym czasie następuje duży ubytek masy kostnej około 1-5% na rok. Proces ten trwa przez 5- 10 lat, następnie utrata masy kostnej powraca do wcześniejszego tempa.

Czynniki sprzyjające powstawaniu osteoporozy

zaburzenia-menopauzy_osteoporoza

  • osoby , które nieracjonalnie się odżywiają
  • dieta z niska zawartością wapnia, a wysoka fosforanów
  • mała aktywność fizyczna niewielka ekspozycja na napromieniowanie słoneczne
  • palenie papierosów
  • nadużywanie  kawy
  • nadużywanie alkoholu
  • zaburzenia miesiączkowe
  • przedwcześnie wygarnięcie czynności hormonalnej jajników
  • czynniki genetyczne
  • płeć
  • rasa (azjatycka, kaukaska)
  • podeszły wiek

Pewne choroby predysponują do rozwoju osteoporozy:

  • zaburzenia hormonalne  nadczynność tarczycy, przytarczyc, niedobór hormonów płciowych, jadłowstręt psychiczny, nadmierne wytwarzanie niektórych hormonów przysadki i kory nadnerczy
  • przewlekłe choroby wątroby
  • szpiczak mnogi
  • białaczki
  • chłoniaki
  • przewlekła niewydolność nerek
  • zespoły złego wchłaniania
  • pacjenci przyjmujący niektóre leki np. glikokortykosteroidy, leki przeciwpadaczkowe, powinni przebadać się w kierunku osteoporozy

Objawy osteoporozy

  • złamania kości ramiennej
  • złamania kości nadgarstka
  • złamania kręgów
  • złamania biodra
  • deformacja kręgosłupa i klatki piersiowej

Profilaktyka

Podstawą profilaktyki jest zapewnienie prawidłowej podaży wapnia i witaminy D w pożywieniu oraz zwiększenie aktywności fizycznej. Szczególne znaczenie ma to u dzieci i młodzieży, gdyż gwarantuje osiągnięcie wysokiej szczytowej masy kostnej. Badania pokazują, że wiele ludzi spożywa zbyt małą ilość wapnia. Osoby dorosłe powinny dziennie spożywać około 1000 – 1500 mg wapnia. Produkty mleczne (sery, mleko, jogurty) są naturalnym źródłem wapnia, które jest łatwo przyswajane przez organizm. Jedna szklanka mleka zawiera  około 300 mg wapnia. Zaleca się spożywanie przetworów mlecznych o niskiej zawartości tłuszczów. Jeśli codzienna dieta nie zapewnia prawidłowej podaży wapnia to niedobór ten należy uzupełnić preparatami tego pierwiastka.
Oceniając preparat wapniowy, warto zwrócić uwagę z jednej strony na ilość wapnia, a z drugiej na rodzaj zawartej w nim soli wapiennej. Wapń w postaci węglanu powinien byc przyjmowany po posiłku lub razem z posiłkiem (lepiej wchłania się w środowisku Kwaśnym). Cytrynian, mleczan, oraz glukomian wapnia dobrze się wchłaniają niezależnie od posiłków. Aby wapń jeszcze lepiej się wchłaniał, należy go rozłożyć na kilka dawek w ciągu dnia. Ograniczenie soli oraz nienadużywanie kawy przy prawidłowej podaży wapnia nie powinno mieć istotnego wpływu na ubytek masy kostnej.

Dzięki witaminie D wapń jest prawidłowo wchłaniany z przewodu pokarmowego. Aby mogła ona prawidłowo działać w organizmie, musi być przekształcona w wątrobie i w nerkach. Organizm moze w dwojaki sposób pozyskiwać witaminę D. Po pierwsze pod wpływem promieni słonecznych, po drugie, źródłem tej witaminy jest pożywienie.  Znajduje się ona w żółtku jaj, rybach morskich oraz w wątrobie.

Aktywność fizyczna jest czynnikiem, który warunkuje prawidłowy rozwój kosaćca. nie tylko jej brak ale również nadmiar. Brak ruchu osłabia mięśnie kręgosłupa, co przyczynia się do jego przeciążeń, uszkodzeń i rozwoju zmian zwyrodnieniowych. Dlatego wskazane są systematyczne, kilkuminutowe ćwiczenia fizyczne. doskonałym ich uzupełnieniem bez względu na wiek są: jazda na rowerze, spacer, joga, pływanie. Celem ćwiczeń jest wzmacnianie mięśnie oraz pobudzanie tworzenia kości. Aby ćwiczenia były skuteczne należy je wykonywać systematycznie i poprawnie.


Tagi: , , , , , , , , , , , , , , ,